Etkinliğin Amacı

Yapılı çevremiz, kentlerimiz ve binalar, günümüzde giderek derinleşen iklim krizinin hem önemli bir nedeni hem de bu krizin doğrudan etkilerini en yoğun şekilde hisseden unsurlar arasında yer almaktadır. İklim değişikliğinin sonuçları, kentlerin tasarımından bina tasarım ve yapım süreçlerine kadar tüm süreçlerde sürdürülebilir çözümlerin gerekliliğini ortaya koymakta ve özellikle kentlerin bu krize karşı daha dirençli hale getirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu durum, mimarların rol ve sorumluluklarının da kaçınılmaz bir şekilde evrilmesine neden olmaktadır.

 

İklim krizinin etkileri karşısında sürdürülebilir yapılı çevreler oluşturmak için, mimarların tasarıma bütüncül bir bakış açısıyla yaklaşması ve ölçeklererarası tasarım yaklaşımlarını/süreçlerini disiplinlerarası takımlarla geliştirmesi/yürütmesi kaçınılmazdır. Günümüzde mesleğin pratik alanında özellikle büyük ölçekli proje tasarım ve yapımında paydaşların birçoğu farklı disiplinlerle takım çalışmasının içinde yer almaktadır. Bu dönüşümün, yalnızca mimarlık eğitimi için değil, aynı zamanda mühendislik, işletme, peyzaj mimarlığı gibi yapılı çevreyle ilişkili tüm disiplinlerin eğitim programlarında da disiplinlerarası ekip çalışmasını içeren bir öğrenme ortamının sunulmasını zorunlu hale getirmektedir. Ancak, hem ülkemizde hem de dünya genelinde disiplinlerarası tasarım süreçlerini içeren eğitim programları yaygın bir uygulama değildir. Bu tür programlar, genellikle belirli üniversitelerde yandal olarak sunulmakta ya da Mimari Mühendislik (Architectural Engineering) gibi özel programlar kapsamında yer almaktadır.

Mimarlık eğitiminde sürdürülebilirlik odaklı disiplinlerarası öğrenme ortamları giderek yaygınlaşsa da, bu ortamların tasarlanması, uygulanması ve sürdürülebilir hale getirilmesi çeşitli zorluklarla karşı karşıyadır. Bu zorluklar temel olarak aşağıdaki başlıklar altında sıralanabilir:

• Kurum içi ve kurumlar arası iletişim ağlarının eksikliği (programlar arası iş birliği, idari ve teknik iletişim dahil),
• Ders programlarının uzun süreli stüdyo çalışmalarını kapsayacak esneklikte olmaması,
• Disiplinararası ortamlarda paydaşların yeterli iletişim ve takım çalışması becerilerine sahip olmaması;
• Yapılı çevre ile ilgili mühendislik bilimlerinde farklı uzmanlık alanlarının bulunması nedeniyle, ortak programların genellikle yalnızca yandal formatında yürütülebilmesi.

Bu eksiklikler, akademik ve profesyonel paydaşların bilgi ve beceri düzeylerini doğrudan etkileyerek, disiplinlerarası takım çalışmalarının etkin bir şekilde yürütülmesini zorlaştırmaktadır. Araştırmalar, takım çalışması ortamlarında paydaşların etkili iletişim becerilerine sahip olmamasının da en büyük engellerden biri olduğunu göstermektedir. Ayrıca, bu alanda eğitim veren öğretim üyelerinin de sınırlı deneyime sahip olduğu görülmektedir.

Mevcut dört yıllık lisans programlarının kısıtlarını aşmak ve disiplinlerarası iş birliğine dayalı öğrenme ortamlarını barındıran en etkili yöntemlerden biri, mimarlık eğitiminde informel ve/veya non-formel öğrenim olarak uzun yıllardır düzenlenen - salgın sonrası ise hibrit modeliyle gündeme gelen- kısa süreli eğitim/çalıştay programlarıdır. Ancak, günümüzde bu tür eğitimlerde disiplinlerarası programların oluşturulması, formel öğrenim olarak tanınması ve yürütülmesine dair özellikle de mühendislik alanlarından gelen öğretim elemanlarının hem bilgi hem de deneyim eksikliği bulunmaktadır.

“Mimarlık Eğitiminde Disiplinlerarası Uygulamalar: Eğitmenler için Sürdürülebilirlik Atölyesi”, sürdürülebilir mimarlık ve yapılı çevre alanında çalışan yüksek lisans ve doktora öğrencileri, kariyerinin başındaki genç akademisyenler ve deneyimli akademisyenlere yönelik olarak tasarlanmış bir eğitim programıdır. Bu program, yapılı çevrede sürdürülebilirlik temelli disiplinlerarası eğitim ortamlarının oluşturulmasında izlenebilecek yollar ve yöntemler konusunda rehberlik sağlamayı amaçlamaktadır. Bu eğitim kapsamında aşağıdaki konular ele alınacaktır:

• Kısa ve uzun süreli disiplinlerarası öğrenme ortamlarının (ders, stüdyo ve/veya yaygın öğrenme ortamları) tasarımında izlenmesi gereken yöntemler,
• Disiplinlerarası eğitimde etkili iletişim kanalları ve iş birliği süreçleri,
• Ders planlamasında çevrimiçi ve yüz yüze etkinliklerin içermesi gereken nitelikler,
• Takım kurma süreçleri ve takım çalışması öncesinde gerekli iletişim becerilerine yönelik ders içerikleri,
• Uluslararası üyelerden oluşan takımların yönetimi,
• Takım çalışması sırasında kullanılabilecek kolaylaştırıcı aktiviteler ve farklı disiplinlerde kullanılan yazılımların entegrasyonuna yönelik çalışmalar.

Eğitimin bir diğer çıktısı ise, alandaki paydaşlar arasında gelecekte planlanacak araştırma/eğitim projeleri için iletişim ağlarının kurulmasıdır. Oluşturulacak platformun ise, uzun vadede mimarlık ve ilgili disiplinlerin de içinde olduğu eğitimde disiplinlerarası öğrenme ortamlarını artırmayı, sürdürülebilir çözümlerin mimari eğitime entegre edilmesine yönelik çalışmaları ülkemizde yaygınlaştırmayı oluşturulmasını hedeflemektedir.

 

Eğitimin Öğrenme Kazanımları:

1. Mimarlık ve yapılı çevre alanında disiplinlerarası iş birliğini etkileyen faktörleri analiz eder; bu ortamlardaki iletişimde iyi uygulamaları tanımlar ve disiplinlerarası tasarım stüdyolarında karşılaşılan zorlukları değerlendirir.
2. Mevcut tek veya çok disiplinli eğitim modellerini eleştirel bir yaklaşımla inceler ve sürdürülebilir mimarlık eğitimine yönelik iyileştirme önerileri geliştirir.
3. Disiplinlerarası projeleri sürdürülebilir eğitim modellerine entegre etmek için stratejiler oluşturur ve bu stratejilerin uygulanabilirliğini test edebilir.

Eğitim Kapsamı

Toplam üç gün sürecek eğitim programı, beş eğitmen tarafından yürütülecek olup, 15 fiziksel ve 48 sanal katılımcıyla gerçekleştirilecektir. Program öncesinde, katılımcıların hazırlık yapabilmesi için gerekli bilgiler kendilerine iletilecektir.

 

1. Gün: Tanışma ve Disiplinlerarası İletişim

Etkinliğin ilk oturumunda, katılımcıların birbirleriyle tanışması ve bilgi paylaşımına odaklanacaktır. Her katılımcı, sürdürülebilir mimarlık ve disiplinlerarası çalışmalara dair tecrübelerini öğrenme fırsatı bulacaklardır. Günün ikinci oturumunda, dünyada yürütülen disiplinlerarası stüdyo deneyimlerine dair yapılan literatür taramasının sonuçları paylaşılacaktır. Disiplinlerarası tasarım stüdyolarına ilişkin global yayınların sonuçları ve yöntemlerine değinilecek, bu stüdyoların başarıları ve karşılaştıkları zorluklar tartışılacaktır. Günün ikinci yarısında disiplinlerarası iletişim ve bunun etkileri üzerine bir oturum düzenlenecektir. Bu oturumda, TOBB ETÜ’de düzenlenen biri ulusal ve tek üniversitenin farklı disiplinlerini içeren, diğeri ise ERASMUS Karma Yoğun Programı desteği ile düzenlenen uluslararası disiplinlerarası çalıştayın sonuçları ve analizleri paylaşılacaktır. İlk günün son oturumu ise disiplinler arası ekiplerin daha etkili çalışabilmesi için gerekli olan iletişim becerileri ele alınacak ve iletişim becerilerini geliştirmeye yönelik uygulamalı çalışmalar gerçekleştirilecektir.

 

2. Gün: Disiplinlerarası Tasarım ve Sürdürülebilirlik Stratejileri

İkinci gün, mimarlık ve sürdürülebilirlik alanında önde gelen uzmanlar tarafından yürütülecek oturumlarla devam edecektir. İlk oturum, uzun yıllardır ODTÜ Tasarım Fabrikası'nda yürütülen Disiplinlerarası Tasarım Stüdyosu (DTS) ve ArchiSTEAM projesine dair deneyimlerini Prof. Dr. Arzu Sorguç stüdyo ve proje yürütücüsü olarak bu tip stüdyoların nasıl organize edilebileceğini aktaracaktır. İkinci oturumda Prof. Dr. Gülsu Ulukavak Harputlugil, sürdürülebilir bina tasarımı ve mimarlık alanındaki çalışmalara paralel mimarlık eğitiminde öğrencilerin sınıf düzeylerine göre bilgi, beceri ve yetkinliklerine odaklı olarak disiplinlerarasılık ve sürdürülebilirlik konusunda yapılabilecek çalışmalara odaklanan dersleri gerçekleştirecektir. Son oturumda ise Doç. Dr. Duygu ERTEN, yeşil bina sertifikaları konusunda uzun yıllara dayanan deneyimini aktaracak ve yeşil bina tasarımı süreçlerinde disiplinlerarası işbirliğinin önemini vurgulayarak, bu süreçlerde mühendislerin ve mimarların birlikte nasıl çalışabileceğini tartışacaktır. İkinci günde iki farklı derste ise, katılımcılar arasında disiplinlerarası işbirliği simülasyonlarının yapılması ve sürdürülebilir tasarım ile iletişim süreçleri üzerine grup çalışmaları gerçekleştirilecektir.

 

3. Gün

Üçüncü gün, Design Thinking (Tasarım Odaklı Düşünme - ToD) metodolojisi kullanılarak mimarlık eğitiminde sürdürülebilirlik ve disiplinlerarası yaklaşımlar içeren kısa süreli (hibrid veya fiziksel) bir çalıştay programını katılımcıların tasarlamasını kapsayacaktır. Katılımcılar 7 kişilik gruplara bölünecekler ve ToD metodunun tüm aşamalarını takip ederek (eğitimciler tarafından yönlendirilen altlıklara göre) öneri çalıştay modellerini sunacaklar ve eğitimci ile beraber tüm katılımcılardan geribildirim alacaktır. Bu çalışmalar, gelecekte disiplinlerarası eğitim proje hazırlıkları için arşivlenecek ve portansiyel proje önerilerinin hazırlıklarında katılımcılar tarafından kullanılabilecektir.

 

Etkinlik boyunca fiziksel olarak sınıfta olan tüm katılımcılar ve eğitmenler, üç gün boyunca tam zamanlı olarak bir arada bulunacak; yemekler, molalar ve akşam sohbetleriyle devam edecektir. Sınıf ortamında tüm tartışmalar ve derslere ise tüm katılımcılar (fiziksel ve sanal) dahil olacaktır. Böylece, katılımcılar ve eğitmenler arasındaki etkileşim güçlenerek gelecekteki ortak çalışmalar ve projeler için sağlam bir temel oluşturacaktır. Eğitimin içeriğine dair detaylı bilgiler, 4. Bölümde sunulmuştur.

Düzenleme Kurulu
Ad Soyad	Unvan	Üniversite/Kuruluş
IŞIL RUHİ SİPAHİOĞLU	Dr. Öğr. Üyesi	TOBB ETÜ
HALE IŞIK GÜLER		Orta Doğu Teknik Üniversitesi
GÜLSU ULUKAVAK HARPUTLUGİL	Prof. Dr.	Çankaya Üniversitesi
ARZU SORGUÇ	Prof. Dr.	Orta Doğu Teknik Üniversitesi
DUYGU ERTEN	Dr. Öğr. Üyesi	İstanbul Medipol Üniversitesi
Bilim Kurulu
Ad Soyad	Unvan	Üniversite/Kuruluş
IŞIL RUHİ SİPAHİOĞLU	Dr. Öğr. Üyesi	TOBB ETÜ
ARZU SORGUÇ	Prof. Dr.	Orta Doğu Teknik Üniversitesi
GÜLSU ULUKAVAK HARPUTLUGİL	Prof. Dr.	Çankaya Üniversitesi Mimarlık Bölümü
HALE IŞIK GÜLER	Doç. Dr.	Orta Doğu Teknik Üniversitesi
DUYGU ERTEN	Doç. Dr.	Medipol Üniversitesi Mimarlık Bölümü
SEMRA ARSLAN SELÇUK	Prof. Dr.	Gazi Üniversitesi Mimarlık Bölümü
CÜNEYT KURTAY	Prof. Dr.	Başkent Üniversitesi Mimarlık Bölümü
AYŞEGÜL AKÇAY KAVAKOĞLU	Doç. Dr.	İstanbul Teknik Üniversitesi
MATTHIEU JOSEPH PEDERGNANA	Dr. Öğr. Üyesi	Yaşar Üniversitesi Mimarlık Bölümü
ZEYNEP DEĞER	Doç. Dr.	İstanbul Teknik Üniversitesi
BETİL ERÖZ	Doç. Dr.	Orta Doğu Teknik Üniversitesi
MÜGE KRUŞA YEMİŞCİOĞLU	Öğr. Gör. Dr.	Orta Doğu Teknik Üniversitesi
Murat DÖNMEZ	Doç. Dr.	TOBB ETÜ
MURAT KADRİ AKTAŞ	Prof. Dr.	TOBB ETÜ
Yerel Düzenleme Kurulu
Ad Soyad	Unvan	Üniversite/Kuruluş
HALDUN YALÇINKAYA	Prof. Dr.	TOBB ETÜ
HALUK KARADAĞ	Doç. Dr.	Başkent Üniversitesi
BAŞAR BAYSAL	Doç. Dr.	Ankara Bilim Üniversitesi
Eğiticiler
Ad Soyad	Unvan	Üniversite/Kuruluş
IŞIL RUHİ SİPAHİOĞLU	Dr. Öğr. Üyesi	TOBB ETÜ
HALE IŞIK GÜLER		Orta Doğu Teknik Üniversitesi
GÜLSU ULUKAVAK HARPUTLUGİL	Prof. Dr.	Çankaya Üniversitesi
ARZU SORGUÇ	Prof. Dr.	Orta Doğu Teknik Üniversitesi
DUYGU ERTEN	Dr. Öğr. Üyesi	İstanbul Medipol Üniversitesi